الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
333
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ . وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ . لَوْ ما تَأْتِينا بِالْمَلائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ » « 1 » ؛ چه بسا كافران آرزو مىكنند كه كاش مسلمان بودند ، بگذار آنها بخورند و خوشگذرانى كنند و آروزها سرگرمشان دارد ، به زودى خواهند فهميد . ما هيچ ديارى را هلاك نكرديم مگر آن كه مهلت و مجالى معلوم داشت . هيچ امتى بر اجل خود پيشى نمىگيرد و از آن عقب نخواهد افتاد . گفتند : « اى كسى كه قرآن بر تو نازل شده است بىترديد ديوانهاى . اگر راست مىگويى چرا فرشتگان را بر ما نمىآورى ؟ ( 1 ) آيا چيزى از حالت كتمان در اين آيات به چشم مىخورد ؟ ! بلكه علامه طباطبائى رحمه اللّه در تفسير الميزان در معرفى سورهء حجر مىنويسد : « اين سوره مشتمل بر سخنانى دربارهء استهزاى نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله به وسيلهء كفار و مجنون خواندن وى مىباشد و قرآن آن را نفى كرده و از ياوهسرايىهاى كفار دانسته است . پس در اين آيات نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله به صبر و ثابت قدم و گذشت از كفار سفارش شده است و به وى تسليت گفته شده و از مقامش به بزرگى ياد شده است و از انذار و تبشير سخن به ميان آمده است . ( 2 ) علّامه فرموده است : اين سوره مشتمل بر قول خداوند كريم است كه مىفرمايد : « فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ » ؛ آشكار كن به آن چه كه مأمور شدهاى و از مشركين روى گردان . آيه با آنچه كه در تاريخ ضبط شده است مبنى بر اين كه سه يا چهار يا پنج سال اولى بعثت ، رسالت خويش را مخفى نگاه مىداشت و دعوتش را علنى نمىكرد ، مطابقت دارد و اين به خاطر سختى كار براى او بوده است و تنها كسانى كه اميد به هدايت آنها را داشته ، به طور مخفيانه به اسلام دعوت مىكرده است ، تا اين كه خداوند به او اجازه و مأموريت داد كه دعوتش را علنى كند . ( 3 ) علّامه فرموده است : « روايات وارده از سوى شيعه و سنى دلالت مىكنند بر اين كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله در سالهاى اوليهء بعثت ، رسالت خويش را مخفى نگاه مىداشت و دعوت علنى نداشت تا اين كه خداوند دستور داد : « فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ » . پس از آن به سوى مردم رفت و دعوت خويش را علنى ساخت . پس سوره ، مكّى مىباشد و در اوّل دعوت علنى نازل شده است . » « 2 »
--> ( 1 ) . حجر ( 15 ) ، 2 - 7 . ( 2 ) . الميزان ، ج 12 ، ص 95 - 96 .